متاورس از ترکیب دو واژه «متا» به معنای فراتر و «یونیورس» به معنای جهان ساخته شدهاست. این مفهوم اولین بار در داستان علمی تخیلی «تصادف برفی» نوشته نیل استفنسون مطرح شد که در آن یک دنیای سه بعدی به تصویر کشیده شدهبود که کاربران در قالب آواتار، زندگی و تعامل میکنند. امروزه این واژه برای شبکهای از جهانهای موازی سه بعدی به کار میرود که ارتباطات اجتماعی و تعاملات اقتصادی در آن جریان دارد.
متاورس چیست؟
متاورس را میتوان یک جهان پویای مجازی تعریف کرد که افراد در آن با آواتارهای سه بعدی خود زندگی میکنند. این دنیا ترکیبی از واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و فناوریهای دیگری است که مرز بین دنیای فیزیکی و دیجیتال را کمرنگ میکنند. دنیای متاورس مانند یک اینترنت سهبعدی است که کاربران به جای گشت و گذار در وبسایتها، در فضاهای سهبعدی تعامل میکنند. سه ویژگی اصلی این جهان احساس حضور واقعی (Immersion)، تعامل آنی و توانایی خلق محتوا و ایجاد تغییرات توسط کاربر، هستند.
به بیان ساده، متاورس جهانی مجازی است که کاربران در آن میتوانند با هم در ارتباط باشند، کار کنند و مالک داراییهای مجازی شوند. در اوج دوران رونق متاورس، برخی تحلیلگران باور داشتند که تا سال ۲۰۳۰، ارزش این جهان حدود ۵ تریلیون دلار باشد. این برآورد خوشبینانه بیانگر توقع بالای صنعت فناوری از قدرت تحولآفرینی فراجهان بود. در مقابل منتقدانی بودند که باور داشتند متاورس هنوز یک آرمانشهر خیالی است تا یک واقعیت علمی و استفاده از آن برای همه کاربران ضروری نخواهد شد.
متاورس چگونه کار می کند؟
برای اینکه نحوه کار متاورس را درک کنید، باید توجه داشته باشید که این جهان مجازی یک واحد فناوری نیست؛ بلکه حاصل ترکیب چند فناوری و پلتفرم است؛ از جمله تکنولوژیهای سهبعدی، نرمافزارهای تعامل آنی و ابزارهای غیرمتمرکز مانند بلاک چین. در متاورس، جهانهای مجازی گوناگونی وجود دارند که توسط شرکتها یا کاربران مختلف ایجاد شدهاند. حالت ایدهآل این است که این دنیاها با هم توانایی همکاری (Interoperability) داشته باشند به نحوی که یک کاربر بتواند با هویت ثابت و داراییهای دیجیتال خود، بین آنها جابهجا شود. اما تا اینجای داستان این اتفاق هنوز محقق نشده و جهانهای مجازی متاورس مستقل از هم عمل میکنند.
ویژگی مهم متاورس پایداری (Persistence) است؛ به این معنی که وقتی کاربر از فضای مجازی خارج میشود، این فضا همچنان به حیات خود ادامه میدهد. همچنین این فراجهان شامل یک اقتصاد داخلی است که اغلب بر پایه ارزهای دیجیتال و NFTها است. مالکیت اشیاء و زمینهای مجازی در بلاک چین ثبت میشود تا دائمی و قابل تایید باشد.